Er is een probleem waar snel een oplossing voor moet komen. Een nieuw systeem, een extra functie of een geheel nieuw product. Veel organisaties schieten meteen in de oplossingsmodus waarbij er direct iets wordt ontwikkeld. Het gevolg is dat er veel tijd en budget gaat naar iets dat het probleem in werkelijkheid niet oplost.

Design Thinking draait dit om. In plaats van te beginnen bij het probleem, begin je bij de mensen die dit probleem ervaren. Waarom ervaren zij dit probleem en wat hebben zij nodig als oplossing? In dit blog vertellen wij je wat Design Thinking is, welke fases de methode kent en hoe je het toepast als organisatie met meerdere afdelingen en stakeholders.

De belangrijkste inzichten op een rij:
1. Design Thinking is een mensgerichte, iteratieve methode om complexe problemen op te lossen.
2. De methode kent vijf fases: empathize, define, ideate, prototype en test. Je doorloopt ze niet als checklist, maar herhaalt ze totdat de innovatie werkt.
3. Door vroeg prototypes te ontwikkelen en te testen met echte gebruikers voorkom je later in het proces dure fouten.
4. In grote organisaties zorgt Design Thinking voor een gedeeld beeld van een probleem. Dat geeft draagvlak en overzicht tussen verschillende afdelingen.
5. Een design sprint is een compacte vorm van Design Thinking. Je gaat in korte tijd van vraagstuk naar getest prototype.

In dit blog:

Wat is Design Thinking?

Design Thinking is een systematische, mensgerichte manier om complexe problemen op te lossen. Hierbij staat de behoefte van de gebruiker centraal en niet de techniek, het beleid of de aannames binnen de organisatie.

De methode van Design Thinking is een iteratief proces. Dit houdt in dat je steeds opnieuw leert van gebruikers en de oplossing hierop aanpast. Er is daarom ook geen vast protocol voor de methode. Het is vooral een andere manier van denken waarbij je eerst het probleem écht wil begrijpen voordat je begint aan de oplossing.

De 5 fases van Design Thinking

Design Thinking bestaat uit 5 verschillende fases: empathize, define, ideate, prototype en test. Hieronder leggen wij je per fase uit wat er in die fase gebeurt.

De vijf fasen van Design Thinking

1. Empathize: leef je in de gebruiker in

Empathize draait om het écht leren kennen van je doelgroep. Waar loopt de gebruiker tegenaan? Vanuit welk referentiekader redeneert deze? En wat wordt er van een oplossing verwacht? De antwoorden op deze vragen geven je inzichten om een goede basis te leggen en de kern van het probleem te vinden. Dit kun je doen via interviews, maar effectiever is om gebruikers te observeren in hun eigen omgeving.

Een fabrikant van medische apparatuur wil bijvoorbeeld een nieuwe infuuspomp ontwikkelen. Het team loopt hiervoor een dag mee met verpleegkundigen op een ziekenhuisafdeling. Het valt op dat de pomp vaak in haast ingesteld wordt, met handschoenen aan. De knoppen zijn hiervoor blijkbaar te klein. Idealiter worden deze dus aangepast. In een interview was dit niet naar voren gekomen.

2. Define: bepaal het echte probleem

In de tweede fase zet je alle inzichten uit de eerste fase op een rij. Wat is nu het echte probleem? Vaak blijkt dit een ander probleem te zijn dan je vooraf dacht. Er zit een vraag achter de vraag.

Een handige manier om hierachter te komen is door de route die een gebruiker doorloopt uit te tekenen. Je zet stap voor stap uit wat een gebruiker doet, van begint tot eind. Bij elke stap noteer je waar deze gebruiker tegenaan loopt. Zo zie je precies waar het misgaat. Daarna vat je het probleem samen in één vraag die begint met: “Hoe kunnen we…”. Die vraag zet de gebruiker centraal en laat ruimte voor meerdere oplossingen.

Neem een bouwbedrijf waar uitvoerder vragen om een app om sneller te kunnen rapporteren. Het team tekent hun werkdag uit. Hieruit blijkt dat het rapporteren zelf weinig tijd kost. De meeste tijd gaat op aan het zoeken naar tekeningen, planningen en afspraken die allemaal op verschillende plekken staan. De vraag wordt dan: “Hoe kunnen we ervoor zorgen dat uitvoerders alle projectinformatie op één plek kunnen vinden?” Dat vraagt om een geheel andere oplossing dan een rapportage app.

3. Ideate: bedenk zoveel mogelijk oplossingen

Nu het probleem duidelijk is, kun je op zoek gaan naar oplossingen. In de ideate fase bedenk je zoveel mogelijk ideeën. Hierbij is heen enkel idee goed of fout. Hoe meer richtingen je verkent, hoe groter de kans is dat je op een goede oplossing komt.

Het bedenken van zoveel mogelijk oplossingen werkt het beste met een multidisciplinair team. Een engineer kijkt nu eenmaal anders naar een probleem dan een ontwerper. Laat iedereen eerst zelf ideeën schetsen vanuit hun eigen expertise, voordat je ze samen bespreekt. Zo krijgt elk idee dezelfde kans. Vervolgens kies je samen de ideeën die het beste aansluiten bij de gebruiker.

Hoe dit werkt zie je bijvoorbeeld bij een producent van beveiligingssystemen die de toegangscontrole bij grote evenementen wil versnellen. Een engineer, een ontwerpen en een ervaren beveiliger bedenken samen meer dan dertig ideeën. Hieruit komt onder andere een polsbandje met een lampje en een poort die zelf een signaal geeft. De beveiliger weet uit ervaring wat werkt in de drukte. Dankzij zijn kennis en ervaring blijven er uiteindelijk drie ideeën over.

Ook interessant: De multidisciplinaire aanpak van Beeliners

4. Prototype: maak het tastbaar

In de prototypefase worden de beste ideeën tastbaar gemaakt. Dit hoeft nog niet een perfect product of systeem te zijn. Een schets, een kartonnen model, een 3D ontwerp of een eenvoudig klikbaar ontwerp van een app is vaak voldoende. Het doel is om te leren, niet te presenteren.

Hoe eenvoudiger het prototype, hoe sneller je iets in handen hebt en hoe minder kosten je kwijt bent. Zo kun je meerdere ideeën uitproberen voordat je echt in één idee gaat investeren.

Een machinebouwer die met AI afwijkingen in producten op de productielijn wil herkennen, bouwt niet meteen een compleet systeem. Het team hangt een standaard camera boven de productielijn en koppelt die aan een laptop met een eenvoudig herkenningsmodel. Binnen een paar dagen is duidelijk of de camera de afwijking goed genoeg ziet. Pas daarna wordt er geïnvesteerd in de definitieve hardware.

5. Test: leer van echte gebruikers

In de testfase leg je het prototype voor aan echte gebruikers. Je vertelt niet hoe het werkt, maar kijkt hoe ze ermee omgaan. Waar twijfelen ze? Waar lopen ze vast? En wat gaat er vanzelf? Na afloop stel je een paar korte vragen. Op deze manier ontdek je of de oplossing het probleem ook echt oplost.

Met de verzamelde feedback pas je het prototype aan. Deze test je opnieuw. Dit iteratieve proces herhaal je steeds opnieuw totdat de oplossing werkt zoals jij voor ogen hebt.

Een fabrikant van verwarmingssystemen legt een nieuw bedieningspaneel voor aan twintig huishoudens. De meeste gebruikers zoeken eerst naar een draaiknop voor de temperatuur, terwijl het paneel enkel een aanraakscherm heeft. Het team voegt naar aanleiding van deze test een draaiknop toe en test opnieuw. In de tweede ronde vinden alle gebruikers de juiste instelling zonder hulp.

Geen checklist, maar een cyclus

Bovenstaande fases zijn geen stappenplan dat je in één keer doorloopt. Een test kan nieuwe inzichten opleveren waardoor je weer teruggaat naar de define fase. Het kan ook voorkomen dat een protoype je leert dat je een gebruiker nog niet goed genoeg kent. Je blijft bewegen tussen de fases tot de oplossing werkt.

Waarom werkt Design Thinking?

Design Thinking werkt doordat het empathie als uitgangspunt neemt. Je bedenkt geen innovaties vanuit beleid of aannames. In plaats daarvan begin je bij de mens achter het probleem en daar ga je steeds naar terug. Hierdoor is de uiteindelijke innovatie niet alleen creatiever, maar ook duurzamer en relevanter.

Maar er zijn nog meer voordelen van Desing Thinking:

Het effect van Design Thinking voel je ook binnen de organisatie. De manier van werken zal namelijk veranderen. Teams stellen scherpere vragen en nemen de tijd om het probleem écht te begrijpen. Gebruikers en collega’s worden betrokken bij het proces en teams die eerder vastliepen krijgen weer energie en beweging.

Hoe pas je Design Thinking toe in grote organisaties?

In een grote organisatie is innoveren al snel ingewikkeld. De wil is er wel, maar elke afdeling heeft hun eigen doelen en belangen. Teams werken verspreid over het land. Besluitvorming duurt lang, budgetten liggen vast en verandering stuit al snel op weerstand. Design Thinking vraagt daarnaast om het loslaten van controle, lineaire plannen en bekende structuren. Dat kan spannend en soms zelfs frustrerend zijn.

Juist dat is waar Design Thinking ook helpt. Niet alleen om tot een oplossing te komen, maar ook om overzicht en draagvlak te creëren. Binnen een grote organisatie pak je dit als volgt aan:

  1. Stel een multidisciplinair kernteam samen: Zet mensen uit verschillende afdelingen bij elkaar. Denk aan R&D, engineering, marketing, sales, service en productie. Iedere afdeling brengt hun eigen kennis mee. Wie vanaf het begin betrokken is bij een nieuwe innovatie en hierover meedenkt, steunt de uitkomst later ook.
  2. Maak het probleem samen eigen: Laat het kernteam samen gebruikers interviewen en observeren. Discussies verschuiven op deze manier van “Wat wil mijn afdeling?” naar “Wat heeft de gebruiker nodig?”. Een gedeelde probleemdefinitie is de basis voor draagvlak.
  3. Laat prototypes het gesprek voeren: Een prototype zegt meer dan een presentatie. Iedereen ziet het en het wordt tastbaarder. Testresultaten met gebruikers vervangen meningen door feiten. Het maken van beslissingen is hierdoor makkelijker, ook voor het management.
  4. Werk in korte sprints met vaste beslismomenten: Investeer stap voor stap in plaats van alles vooraf te begroten. Elke sprint levert inzichten op. Op basis daarvan kun je beslissen of je doorgaat, bijstuurt of helemaal stopt. Dit past beter bij interne budgetten en verlaagt het risico.
  5. Begin klein: Start met één concreet vraagstuk. Een geslaagd traject laat zien wat de Design Thinking methode oplevert. Dit maakt een volgend traject makkelijker.

De design sprint: Design Thinking in korte tijd

Een design sprint is een compacte manier om Design Thinking toe te passen. Het bekendste format duurt vijf dagen. Je begrijpt het probleem, schetst de oplossingen, kiest de beste richting, bouwt een prototype en test dat met gebruikers. Voor organisaties waar trajecten vaak lang duren, is dit een manier om in korte tijd tastbare resultaten te genereren.

Design Thinking in de praktijk

Een internationale fabrikant van warmtepompen kreeg de afgelopen maanden veel klachten over storingen. Elke afdeling had voor deze storingen een eigen oplossing in gedachten. R&D wilde de software verbeteren, marketing wilde een nieuwe app en service wilde meer monteurs. Om de juiste oplossing te ontdekken werd er een kernteam samengesteld met collega’s van verschillende afdelingen.

Het kernteam besloot eerst met installateurs en eindgebruikers in verschillende landen te praten. Hieruit bleek dat veel storingen ontstonden door verkeerde instellingen tijdens de installatie. Installateurs werkten onder tijdsdruk en de handleiding was onduidelijk.

De nieuwe probleemstelling werd: “Hoe kunnen we installateurs helpen een warmtepomp vanaf het begin goed in te stellen?”. Het team bedacht vervolgens samen meerdere oplossingen. Uiteindelijk werd er gekozen voor een stapsgewijze installatiehulp in het bedieningspaneel. Binnen korte tijd lag er een prototype klaar dat installateurs konden testen. Een paar stappen die nog onduidelijk bleken te zijn werden vervolgens aangepast.

Het uiteindelijke resultaat was een oplossing die het echte probleem aanpakt. Alle afdelingen herkenden het probleem, omdat zij het zelf hebben gezien. Hierdoor was budget voor de doorontwikkeling snel rond.

Zo passen wij Design Thinking toe

Bij Beeliners zie je Design Thinking terug in elk project. We beginnen samen met jouw team bij de gebruiker en achterhalen het echte probleem dat speelt. Tijdens design sprints zitten we samen met de verschillende afdelingen van jouw organisatie aan tafel. Zo heeft iedereen vanaf het begin hetzelfde beeld en worden beslissingen gedragen door de hele organisatie.

Is de oplossing die er moet komen helder? Dan maken we zo snel mogelijk een eerste prototype. Feedback verwerken we en zo blijven we doorgaan tot de uiteindelijke innovatie klaarstaat. Jij behoudt hierbij ten alle tijde de regie, wij werken mee als verlengde van jouw team.

Meer weten hoe wij Design Thinking toepassen en jouw innovatietraject kunnen versnellen? Neem vrijblijvend contact met ons op.

Veelgestelde vragen

Wat is Design Thinking precies en hoe werkt het?

Design Thinking is een mensgerichte methode om complexe problemen te kunnen oplossen. Je begint bij de behoefte van de gebruiker, bepaalt het echte probleem, bedenkt oplossingen en test met prototypes. Dit proces herhaal je tot de oplossing werkt.

Waar komt Design Thinking vandaan?

De basis voor Design Thinking komt uit de jaren zestig. Ontwerpers en wetenschappers gingen toen onderzoeken hoe ontwerpers denken en werken. Het doel? Die aanpak vastleggen als methode, zodat deze ook buiten het ontwerpvak gebruikt kon worden. Het model is de jaren erna steeds verder ontwikkeld. Het model met de vijf fases dat je terugleest in dit blog is het model dat tegenwoordig het meest gebruikt wordt. Deze is bekend geworden via Stanford University.

Wat zijn de 5 stappen van Design Thinking?

De vijf stappen zijn empathize (inleven), define (probleem bepalen), ideate (ideeën bedenken), prototype (tastbaar maken) en test (testen met gebruikers). Je doorloopt deze stappen niet lineair, maar beweegt heen en weer tussen de fases.

Wat zijn de technieken van Design Thinking?

Veelgebruikte technieken zijn interviews en het observeren van gebruikers in hun eigen omgeving, de route van gebruikers stap voor stap uittekenen en het probleem samenvatten in een “Hoe kunnen we…” vraag. Hierna volgen brainstormen en schetsen in een multidisciplinair team, eenvoudige prototypes en testen met echte gebruikers.

Wat is de essentie van Design Thinking?

Je verlaagt risico’s door vroeg te testen, komt sneller tot resultaat en ontwikkelt oplossingen die aansluiten bij de gebruiker. In grotere organisaties zorgt het daarnaast voor overzicht en draagvlak tussen afdelingen.

Hoe pas ik Design Thinking toe in mijn digitale productontwikkeling?

Begin met interviews en observaties van gebruikers. Formuleer het probleem als “Hoe kunnen we…” vraag. Werk ideeën uit in een klikbaar prototype en test deze met echte gebruikers voordat je gaat ontwikkelen.

Welke bedrijven in Nederland gebruiken Design Thinking voor innovatie?

Design Thinking wordt in Nederland gebruikt door startups, mkb en multinationals, maar ook door overheden en zorginstellingen. Je ziet het terug in uiteenlopende sectoren, van energie en zorg tot bouw en industrie.

Also interesting

  • Business case voor innovatie

    Binnen grotere organisaties stranden innovatietrajecten vaker dan je denkt. Het begint met een goed idee en veel energie, maar zodra vooral de risico’s aan bod komen wordt een project afgeremd. Met als gevolg dat het team richting mist en de motivatie verliest. Doordat de uitkomst van innovatie niet vaststaat… Read More

    More information

  • Productinnovatie vs. productoptimalisatie

    Productinnovatie vs. productoptimalisatie: wanneer investeer je in vernieuwing?

    Wie een volwassen productportfolio beheert, staat regelmatig voor dezelfde keuze: blijven we ons huidige product stap voor stap verbeteren, of is het tijd om te investeren in een compleet nieuw product? Voor MKB-bedrijven en multinationals is dit een belangrijk portfoliovraagstuk. Kies je voor het doorontwikkelen van een bestaand… Read More

    More information

  • De multidisciplinaire aanpak van Beeliners

    Veel productontwikkeltrajecten lopen vertraging op doordat disciplines pas laat met elkaar in gesprek gaan. De hardware werkt, maar past niet in het ontwerp. De software doet wat het moet doen, maar de bediening voelt niet logisch. Of er blijken technische beperkingen te zijn die eerder voorkomen hadden kunnen worden. Read More

    More information