Proof of Concept (PoC): wat is het en waarom heb je het nodig?

Je hebt een sterk idee voor een nieuw product. Het voelt logisch, het klinkt veelbelovend en je ziet precies voor je wat het kan betekenen voor jouw klanten. Maar een idee is pas waardevol als deze in de praktijk ook écht werkt en je anderen kan overtuien dat dit een goed idee is.

Je wilt weten of het technisch haalbaar is, past bij de behoefte van jouw doelgroep en of er daadwerkelijk interesse is in het product om deze verder te ontwikkelen.

Een Proof of Concept (PoC) helpt je om daar antwoord op te krijgen. Het is een eerste initiële stap om met vertrouwen de volgende stappen in productontwikkeling te zetten, zonder onnodig risico.

In dit blog:

• Wat is een Proof of Concept (PoC)?
• Waarom heb je een Proof of Concept nodig?
• Wat zijn de onderdelen van een PoC?
• Een Proof of Concept opstellen in 8 stappen
• Jouw Proof of Concept binnen no-time in handen met Beeliners

Wat is een Proof of Concept (PoC)?

Een Proof of Concept is een proces waarbij je bewijs verzamelt om de technische haalbaarheid van jouw nieuwe product idee te bewijzen. Dit kan gedaan worden door bijvoorbeeld een video over hoe een software werkt om de interesse erin te peilen of door prototypen op de markt te testen om feedback te verzamelen. In een document houd je de resultaten bij en beschrijf je vooraf onder andere wat je wil bereiken en welke benchmarks je hanteert.

Bij een PoC gaat het voornamelijk om de haalbaarheid en of het concept daadwerkelijk functioneert zoals bedoeld. Het gaat er hier nog niet om hoe het product ontwikkeld moet worden.

Waar je een PoC voor inzet

Een PoC wordt gebruikt om aan te tonen dat je idee werkt om interne goedkeuring te krijgen, stakeholders te overtuigen en financiering te krijgen voor de vervolgstappen. Dit maakt een PoC ook erg belangrijk. Niet alleen om kansen te zien, maar ook om risico’s of onrealistische verwachtingen vroegtijdig te ontdekken en op te lossen.

Wat is het verschil tussen een Proof of Concept, een prototype en een MVP?

Wanneer je betrokken raakt bij de ontwikkeling van een nieuw product, vliegen de termen ‘Proof of Concept’, ‘prototype’ en ‘MVP’ je om de oren. Hoewel de termen vaak door elkaar gebruikt worden, vervullen ze verschillende rollen in het ontwikkelproces:

• Het Proof of Concept (PoC): toont aan dat een idee haalbaar is. Het beantwoordt de vraag of een product technisch werkt. Dit doe je door middel van onderzoek en het uitvoeren van testen.
• Een prototype: is een uitgewerkte versie van een idee. Je laat er in grote lijnen mee zien hoe het product functioneert. Dit kan fysiek of digitaal zijn.
• Een Minimum Viable Product (MVP): is een vroegtijdige versie van het eindproduct met alleen de noodzakelijke functies. Hiermee test je hoe gebruikers reageren op jouw nieuwe product.

Wij zien dat de fasen in de praktijk deels overlappen. Een prototype kan bijvoorbeeld gebruikt worden als onderdeel van het Proof of Concept en wij maken zelf vaak prototypes die al dicht in de buurt van een MVP komen. In de praktijk zijn dit geen strikte stappen die altijd in dezelfde volgorde plaatsvinden. Ze vormen samen een continu proces van testen, leren en bijsturen. Dit heet ook wel een iteratief proces.

Waarom heb je een Proof of Concept nodig?

De ontwikkeling van een nieuw product is een investering. Bij elke investering wil je zekerheid. Een PoC helpt je die zekerheid te krijgen door:

• Verspilling van resources te voorkomen: Met een Proof of Concept ontdek je vroegtijdig of een idee realistisch is. Werkt de techniek niet of blijkt iets onmogelijk? Dan zie je dat liever in deze fase terug dan halverwege het ontwikkelproces.
  
• Vertrouwen te winnen bij stakeholders en investeerders: Een idee is pas echt overtuigend wanneer een ander ziet dat het werkt.Een PoC geeft je een fysiek of digitaal voorbeeld en laat zien dat het product daadwerkelijk kan functioneren. Dit helpt bij het verkrijgen van financieringen, samenwerkingen en bij de interne besluitvorming.
  
• Richting te geven aan vervolgstappen: Een Proof of Concept laat zien waar de risico’s liggen en welke keuzes gemaakt moeten worden voor het vervolgtraject.

Wij geloven sterk in ‘iets in handen hebben’: een fysiek of digitaal voorbeeld maakt gesprekken concreet en versnelt besluitvorming.

Wat zijn de onderdelen van een PoC?

De exacte invulling van een Proof of Concept verschilt per project, maar er zijn een aantal elementen die je vrijwel altijd wil opnemen in een document en wil onderzoeken:

• De probleemstelling: welk probleem wil je oplossen?
• Projectdefinitie: wat ga je precies testen?
• Projectdoelen: wat moet het PoC aantonen?
• Benodigde resources: welke materialen, technologie, expertise en tijd heb je nodig?

Met deze elementen creëer je een duidelijk kader waarbinnen je de haalbaarheid van een idee toetst.

Een Proof of Concept opstellen in 8 stappen

Een PoC opstellen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het draait vooral om duidelijkheid en focus. Over het algemeen doorloop je de volgende stappen:

1. Formuleer de probleemstelling: Welk probleem wil je oplossen met jouw product? Welke behoefte in de markt wil je voorzien? Het is belangrijk om eerst de pijnpunten van potentiële klanten te ontdekken en te beschrijven hoe je hun problemen op wil lossen. Zo voorkom je dat je een product ontwikkeld dat niemand gaat gebruiken. Wij raden aan om een brainstormsessie of een focusgroep discussie te organiseren om de problemen van jouw doelgroep te definiëren.
   
2. Bepaal de succescriteria: Hoe zie je wanneer je geslaagd bent (of hebt gefaald)? Als het project gedefinieerd is bepaal je de benchmarks om de kans op succes of mislukking van het project te meten. De criteria kun je vaststellen door onderzoek te doen.
   
3. Inventariseer de benodigde middelen: Wat heb je nodig aan materialen, technologie, expertise, tijd en mensen? Stel een volledige lijst samen van de middelen die er nodig zijn om het project uit te kunnen voeren. Denk aan deelnemers uit je doelgroep voor een test met een eerste prototype of een video die de werking van je applicatie uitlegt (en wie dat moet gaan maken).
   
4. Maak een tijdlijn: Het PoC is een eigen project en het slagen of falen ervan bepaalt of en hoe je verder moet met het ontwikkelen van jouw idee. Net als bij elk project is het belangrijk om tijdlijnen en mijlpalen vast te stellen en in te schatten welke inspanningen nodig zijn om het PoC te voltooien. Leg onder andere vast hoeveel tijd er nodig is om het onderzoek, het maken van het PoC, de documentatie, presentaties en demonstraties te voltooien.
   
5. Ontwikkel een demo en test het: Een kleine, gerichte uitwerking van de belangrijkste kenmerken en functies om te bewijzen dat jouw concept kan werken. Deze eerste uitwerking hoeft er nog niet verfijnd uit te zien. Een eenvoudig wireframe is bijvoorbeeld al voldoende.
   
6. Verzamel feedback: Vraag potentiële klanten en stakeholders om feedback op je product. Zo krijg je direct antwoord op de vraag of het product aan hun behoeften voldoet. Door feedback op te halen kom je ook achter beperkingen, mogelijke problemen en gebieden die verbeterd moeten worden. De inzichten, problemen en/of verbeterpunten die uit de feedback naar voren zijn gekomen kun je tijdens de vervolgontwikkeling verwerken.
   
7. Presenteer het PoC aan stakeholders: Vervolgens presenteer je jouw idee en het PoC aan stakeholders voor goedkeuring van de ontwikkeling. Met het PoC laat je zien dat jouw product werkt en dat de pijnpunten van de doelgroep aangepakt worden. Wanneer het Proof of Concept voldoet aan je eerder opgestelde succescriteria, is de kans groot dat je goedkeuring krijgt.
   
8. Evalueer en verfijn de resultaten: Op basis van de eerder verzamelde feedback ontwikkel je een prototype. Dit is meestal een functionele versie van jouw product. Jouw doelgroep krijgt hierdoor een beter beeld van hoe jouw product werkt en hoe deze de problemen van de doelgroep oplost.